Przeczytaj wersję polską 👇
W okresie Bożego Narodzenia jest temat, który zawsze wywołuje gorące dyskusje wśród Włochów: wybór między panettone a pandoro.
Panettone ma długą historię. Legenda mówi, że zostało wymyślone przez pomocnika kucharza, Toniego, na dworze Lodovica il Moro w Mediolanie. Kucharz przypala specjalny deser na kolację wigilijną, a Toni szybko przygotowuje nowe ciasto z mąki, jajek, cukru, masła, rodzynek i skórki pomarańczowej. W ten sposób powstaje „Pan de Toni”, od którego pochodzi nazwa panettone.
To tylko legenda, bo prawda historyczna jest inna. Za czasów Lodovica il Moro na Boże Narodzenie jadano prosty, okrągły chleb pszenny. Cukier, jajka, masło i kandyzowane owoce zaczęto dodawać dopiero między XVII a XVIII wiekiem.
Panettone w tej formie staje się słynnym i lubianym ciastem. Jedzą je Alessandro Manzoni, Gioachino Rossini, Giuseppe Verdi, Giovanni Verga i Wiktor Emanuel II. Jednak panettone, które jedzą te ważne osoby, bardzo różni się od tego, jakie dziś znajdujemy w supermarketach. Obecny kształt panettone powstaje dopiero po I wojnie światowej, dzięki mediolańskiemu cukiernikowi Angelo Motta.
Pandoro natomiast narodziło się w Weronie w 1870 roku dzięki Domenico Melegattiemu, młodemu cukiernikowi, który po śmierci ojca przejął rodzinną cukiernię. Domenico chce stworzyć nowy świąteczny deser, bardzo skomplikowany i trudny do przygotowania w domu. Po wielu próbach w końcu mu się to udaje. Jego ciasto jest bardzo wysokie, lekkie i złociste: chleb złoty, czyli pan d’oro. Przygotowanie go wymaga aż 36 godzin.
Aby chronić swoje dzieło przed naśladowcami, Domenico Melegatti oferuje 1000 lir osobie, która potrafiłaby odtworzyć jego przepis. Miasto przez dni mówi o tym wyzwaniu, ale ostatecznie nikt nie odważa się zgłosić. W ten sposób pandoro staje się oficjalnie ciastem Melegattiego. 24 października 1894 roku otrzymuje patent z nazwą, kształtem i recepturą, a pandoro zaczyna swoją drogę do sławy.
To tyle, jeśli chodzi o historię. A teraz, jakie są różnice między panettone a pandoro?
Panettone ma wysoki kształt z kopułą. Ciasto jest miękkie i puszyste, a w środku zawiera rodzynki, kandyzowane owoce, a czasem także kawałki czekolady. Smak jest bogaty i lekko maślany.
Pandoro natomiast ma kształt ośmiopromiennej gwiazdy. Ciasto jest bardzo lekkie i mięciutkie. Nie zawiera ani rodzynek, ani kandyzowanych owoców, ale często posypuje się je cukrem pudrem, przypominającym śnieg. Smak jest słodki i delikatny.
Przeczytaj po włosku 👇
Panettone contro Pandoro
Durante il periodo natalizio c’è un argomento che provoca sempre discussioni appassionate tra gli italiani: la scelta tra Panettone e Pandoro.
Il Panettone ha una storia lunga. La leggenda dice che viene inventato da un aiutante del cuoco, Toni, alla corte di Ludovico il Moro, quindi a Milano. Il cuoco brucia il dolce speciale della cena della Vigilia di Natale, e Toni prepara velocemente un nuovo impasto con farina, uova, zucchero, burro, uva passa e scorza d’arancia. In questo modo nasce il “Pan de Toni”, da cui viene il nome Panettone.
Questa è la leggenda ma la verità storica è diversa. Ai tempi di Ludovico il Moro a Natale si mangia un semplice pane rotondo di frumento. Zucchero, uova, burro e frutta candita si aggiungono tra il XVII e il XVIII secolo.
Il Panettone in questa forma diventa un dolce famoso e amato. Lo mangiano Alessandro Manzoni, Gioacchino Rossini, Giuseppe Verdi, Giovanni Verga e Vittorio Emanuele II. Però, il Panettone che mangiano queste persone importanti è molto diverso da quello che troviamo oggi nei supermercati. La forma che conosciamo oggi del Panettone nasce solo dopo la Prima Guerra Mondiale, grazie al pasticcere milanese Angelo Motta.
Il Pandoro, invece, nasce a Verona nel 1870 grazie a Domenico Melegatti, un giovane pasticcere che, dopo la morte del padre, dirige la pasticceria di famiglia. Domenico vuole creare un nuovo dolce natalizio, molto complicato e difficile da fare in casa. Dopo molti tentativi, finalmente ci riesce. Il suo dolce è altissimo, leggero e dorato: il pan d’oro. Prepararlo richiede ben 36 ore.
Per proteggere la sua creazione dalle imitazioni, Domenico Melegatti offre 1000 lire alla persona che sappia replicare la sua ricetta. La città parla di questa sfida per giorni, ma alla fine nessuno osa presentarsi. Così, il Pandoro diventa ufficialmente il dolce di Melegatti. Il 24 ottobre 1894 riceve il brevetto con nome, forma e ricetta.
Il Panettone ha una forma alta e a cupola. L’impasto è morbido e soffice e contiene uvetta, frutta candita e a volte gocce di cioccolato. Il sapore è ricco e leggermente burroso.
Il Pandoro, invece, ha una forma a stella con otto punte. L’impasto è molto leggero e soffice. Non contiene uvetta né canditi, ma spesso viene spolverato di zucchero a velo, simile alla neve. Il sapore è dolce e delicato.
Esercizio 1
Esercizio 2
Dolci statistiche
Panettone
– Nel 2022 la produzione era di circa 36.362 tonnellate per un valore di circa 223,3 milioni di euro.
– Nel 2023 la produzione è salita a 37.647 tonnellate (+3,5%) con un valore di 237,9 milioni di euro (+6,5%).
Pandoro
– Nel 2022 la produzione era di circa 30.812 tonnellate per un valore di circa 156,0 milioni di euro.
– Nel 2023 la produzione è aumentata a 32.073 tonnellate (+4,1%) con un valore di 165,2 milioni di euro (+5,9%).